Featured

First blog post

This is the post excerpt.

 

There are many diverse forces at play in the world that directly impact the quality of our lives, our pocketbooks, personal freedoms and the environment. This blog is my sincere attempt to make sense of world events as they unfold before our eyes. Feel free to discuss and comment.

Emoties staan welslagen van steunpakket in de weg

In verschillende door mij gepubliceerde artikelen* en tijdens een onlangs door de Partido Nashonal di Pueblo georganiseerde debat, heb ik gezegd dat er geen beter alternatief is dan het aanbod van Nederland en dat de Caribische Hervormingsautoriteit (CHE) om die reden niet zomaar moet worden afgewezen. Waar ik nog steeds problemen mee heb, is dat CHE lijkt op een oplossing, gezien door de bril van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK).

Natuurlijk is het waar dat onze financiële huishouding niet in orde is en dat wij jarenlang broodnodige hervormingen, vooral op economisch gebied, vooruitschuiven. De kiezers stemmen daarmee in, want als een partij veranderingen doorvoert, wordt deze bij de volgende verkiezing afgestraft, terwijl diegenen die schreeuwen “no ta bin medida” (er zullen geen maatregelen komen) het vertrouwen winnen van het electoraat.

Maar om terug te komen bij CHE. Wat ik mis is een “ownership” gevoel van het pakket bij ons. Het is tot nu toe eerder een Nederlands pakket.

Wat het meest jammer is, is dat dit pakket weinig zegt over wat er moet gebeuren als CHE over 6 jaar vertrekt. Van duurzaamheid is er weinig in het voorstel te vinden.

In het verlengde hiervan is er ook geen duidelijke ontwikkeling doelstelling in het pakket opgenomen. Als we immers meer weerbaar willen zijn in de toekomst, minder afhankelijk zijn van Den Haag en beter in staat zijn om onze autonome zaken te regelen, schiet dit pakket tekort.

In het eerdergenoemde debat heb ik me afgevraagd waarom ik deze houding van Den Haag opmerkelijk vind en niet terug herken van Nederlandse hulp aan ontwikkelingslanden. Ik ben immers jarenlang werkzaam op het gebied van ontwikkelingssamenwerking voor o.a. de Verenigde Naties. De reden is dat dit Nederlandse pakket komt uit de pen van het BZK dat in principe geen kennis heeft van ontwikkelingssamenwerking, zoals dat wel het geval is bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). Nederlandse ontwikkelingsprojecten in het buitenland hebben een totaal andere invalshoek; ze zijn ontwikkelingsgericht en duurzaam. Deze belangrijke link ontbreekt in het voorstel.

Ik zou Nederland aansporen teneinde het ontwikkelingsaspect in het voorstel op te nemen en de grondslagen daarvoor vast te leggen. Het is noodzakelijk dat BuZa zich ook buigt over het Nederlandse voorstel. Een van de meest belangrijke grondslagen die thans ontbreekt is het opbouwen van institutionele capaciteit bij onze ministeries en belangrijke organen. Het moet ergens in Den Haag duidelijk worden dat het voorstel welke thans op tafel ligt en min of meer via remote-control zal gaan functioneren, geen resultaten zal boeken. Het is deze eigen capaciteit die ons weerbaar zal maken, niet CHE. Ten tweede moeten wij ons in dit project kunnen herkennen. De lijst van projecten die hebben gefaald omdat er geen “ownership” bestond bij diegenen die de hulp ontvangen, is lang. 

Aan beide kanten van de oceaan is tot nu toe emotioneel omgegaan met dit pakket die het welslagen van het project ten behoeve van het welzijn van onze bevolking in de weg zal staan. Dit moeten we zeker niet willen.

Willemstad, Curaçao

*https://alexdavidrosaria.blog/2020/07/09/kiko-ami-lo-a-hasi/

Power shifts in the world are already affecting us

Recently I participated in the JCI Willemstad panel discussion Peace is Possible. My intervention was based on power shifts in the world that make peace difficult to attain.

Undeniably power is shifting from the US and Europe to Asia. Horizontal power shifts like these are not new however. We’ve seen power shift from Persia to Alexander the Great, from Greece to Rome and Europe to the US. What’s different this time is that power isn’t moving from one center to another center (or a bipolar US-USSR system). Rather, power is being redistributed among many players. Gone are the days of one superpower as we see alternative power centers building up in China, India and Brazil, among others. 

Totally new is that as the above-mentioned horizontal shifts are taking place, power that traditionally belonged to nation states is moving to a virtual global space. Think of this space as a digital environment in which individuals, groups and organizations interact, shop, create, innovate and design virtually instead of doing this in a physical environment. Internet, satellite communication, data, private information, shoppers, traders, financiers, speculators and designers all now live in a virtual space. 

Before this shift it went without saying that these activities were subjected to local regulations, rules of law, public prosecutors and courts. Yet, in this virtual space this is not the case. People here can act almost without constraint. The problem arrises when justice and courts realize that enforcing claims against those committing infractions come from places where laws differ widely from one to another.  Suddenly we realize that activities worth USD trillions are beyond the reach of Central Banks and Financial Intelligence Units. Enforcing Intellectual Property Rights (IPR), consumer rights, privacy laws, tax laws among others becomes a major cause of concern for citizens, IPR owners and local governments as they realize that a great deal of power that used be encased by nation-states is now gone. 

This virtual space is also populated by the things national governments have spent great amount of time to regulate or eliminate like hate speech, intolerance, fake news, hacking, stalking, international criminality, terrorism and interference in elections, just to name a few. This trend is being accelerated by the social media platform. It has proven difficult to ensure accountability since users of social media usually consent to terms and conditions of the social media companies which give them a legitimate right to collect, share and use such data.

The migration of power will have consequences for everyone, also Curaçao. We must realize that peace and security is not about having the strongest army, the best police force or finest court system. We’ve seen that even if you are the most powerful nation on earth, nevertheless, those bad people who inhabit that global space can attack your city on a sunny September day.

One of the challenges of our time is to bring rule of law to the virtual global space. In my master’s thesis I argued for a United Nations code of conduct for multinational corporations (see the Swiss journal World Competition June 1991) because unregulated international trade gave multinationals -many with budgets larger than medium-size countries- a free pass to commit many abuses in Third World Countries of which the Nestlé’s Baby Killer Case, was perhaps the most abhorrent. Today the risks associated with globalization go beyond mere codes of conduct.

As a small island we are particularly vulnerable. Our actions are neither confined to itself, nor is it sufficient for us to control our own territory. We may already have or plan to legislate local laws against hate speech, fake news or election meddling, but we’re without defense if those perpetrating these actions operate beyond our shores, in global spaces.

In spite of obvious limited financial and administrative resources we need to actively participate in and pursue treaty-based organizations to ensure that the rule of law governs the relations between States of all sizes. We must realize that we can’t continue to not comply with the World Trade Organization and not ascending to Kyoto Protocol (both are examples of treaty-based platforms).

The most important thing we can do is to find out what we can do with others. Our capacity to network with others will determine how successful we are. We’ll have to do deal with people with whom we do not not always share their values, but with whom, we share common interests. We are now interlocked in a way which has never been the case before. In the past we’d call the Minister of Justice about security issues. Now we’d want to talk to the Minister of Health because of pandemic disease, the Minister of Telecommunication because of a threat of cyber warfare, and the Minister of Governance because of election meddling.

This brings me to the last point. Our government is constructed based on vertical hierarchy and specialization of tasks. This is the wrong type of structure to have. We need to network externally with others, but perhaps more importantly we need to network horizontally within our own government.


Willemstad, Curaçao

#virtualspace, #curacao, #multinationals, #peaceispossible, #jci

Dòktor a lucha pa outonomia, no provinsia


Un persona a aserkámi komo Presidente di Fundashon mr. dr. Moises Frumencio da Costa Gomez (Dòktor) pasombra e a lesa ku a bisa ku Dòktor semper a opta pa nos pais bira parti di teritorio di Hulanda. Mi no sa debatí asuntu sin base, pero sí mi ta korehí e ponensia robes aki pasombra ta trata di Dòktor, nos tata di outonomia.

Pa aparentá ku Dòktor lo a opta semper pa e modelo di provinsia (integrashon den Hulanda) a kopia algun frase di un teksto sin menshoná e fuente. Mi por a saka afó ku a sita for di página 13 di e buki Opdat Wij Niet Vergeten; Gedenkboek mr. dr. Moises da Costa Gomez (1993). Riba e página aki Dòktor ta bisa na 1938: “[..] deelnemen aan het staats- en maatschappelijke leven der grotere culturele eenheid. ln de opneming in de Nederlandse Staat, in het zoveel mogelijk opnemen zijner cultuur [..].  De Groot-Nederlandse gedachte moet voor den Curaçoënaar een levend bezit worden, daaruit moet hij de kracht halen, zijn eigen leven met cultuurgoederen van Groot-Nederland te verrijken en tot ontplooiing te brengen”. 

Laga nos start ku e konsepto Groot-Nederland ku tabata popular promé ku di dos guera mundial na Hulanda. Tabata un inisiativa pa agrupá tur esnan ku ta papia Hulandes i stimulá kultura Hulandes. E idea tabata pa e parti di Bélgika ku ta papia Hulandes i Sur Afrika bira parti di Groot-Nederland. E asuntu di Groot-Nederland no tin ke ber ku bira provinsia di Hulanda pasombra Bélgika ta un pais independiente for di 1830 i Sur Afrika, for di 1930. Ku Dòktor a menshoná e Groot-Nederland tin ke ber ku e parti kultural, manera e mes ta menshoná kontinuamente riba página 13. E no a papia di provinsia, pero manera por lesa riba e mesun página, e ta lamentá ku tin insufisiente “culturele aansluiting aan het moederland”. Ta obvio ora komprondé e konteksto ku no ta trata di provinsia. 

Pa usa esaki komo “prueba” ku Dòktor semper a opta pa provinsia” ta falsifiká historia di nos éroe nashonal. Es mas, den e mesun buki ku ta konsistí di 554 página, Dòktor ta papia den mas o ménos 350 página netamente di outonomia: “Curaçao, rijp voor autonomie”, “Petitie inzake autonomie” i “Curaçao in het Koninkrijk”. Pues no tin nada di integrashon den teritorio Hulandes.

Tin hopi literatura ku ta deskribí Dòktor su ideal pa outonomia. For di “Het Wetgevend Orgaan van Curaçao”, “Curaçao in het Koninkrijk”, “Proeven van een constitutie voor de Nederlandse Antillen” i hinter e proseso di Konferensianan di Mesa Rondó pa yega na outonomia. Ta bale la pena lesa nan. Finalmente lo bo por puntra bo mes kon bin, si Dòktor tabata pro-provinsia, e a lucha for di 1935 te 1954 pa outonomia di kua e tabata e outor intelektual?

Prof. dr. van der Grinten ku a bai skol ku Dòktor i tabata den den e delegashon di Hulanda durante e negosashonnan pa outonomia a bisa di Dòktor: “Zijn leidende gedachte [..] was autonomie van de Nederlandse Antillen als geheel. De banden met het Koninkrijk heeft hij die jaren niet willen verbreken. Een eigen staat [..] was voor hem toekomstmuziek”.

Dòktor na 2013 a keda asigná pa Staten komo Tata di outonomia.

Willemstad, Kòrsou

Stòp nonsense di kome outonomia i bin ku kontenido



Kiko ta fé den Dios, amor di mama, libertat di prensa, derechi di voto, dignidat i e nesesidat universal pa keda balorá komo ser humano? Difísil pa duna un kontesta konkreto. Bèrdat no por kome religion, kompashon, libertat òf rèspèt. Nan no ta kos di kome pero balornan ku nos komo ser humano ta haña nesesario pa hiba un bida felis.

P’esei e asuntu di “bo no por kome outonomia” den un diskushon ku lo mester ta tokante di kon ta drecha kalidat di bida di nos poblashon i alsa kalidat di gobernashon ta un diskushon inútil ku no tin balor agregá. Por sierto e tipo di bruamente di tera aki no ta deskonosí. E ta un ehèmpel palpabel di gruponan ku ke imponé nan boluntat riba otro, hasiendo maluso di nesesidatnan básiko (manera hamber i pobresa) di otronan. Literatura manera New Perspectives on Slavery and Emancipation ta mustra kon doñonan di katibu tabata kombensí ku trabou pa e katibu ta mas importante ku su libertat. Den añanan 60 na sur di Merka esnan na poder tabata enfatisá ku derechinan sivíl pa e Merikanonan pretu no tabatin prioridat. Na Kòrsou tambe a kuestioná e meta ku derechi di voto universal i eliminashon di diskriminashon institushonalisá kontra di hende muhé, ta sirbi.

Lokual nos no mester den e situashon krítiko aktual ta diskutí ku por kome outonomia si òf no. Simplemente e no tin un balor agregá, ni pa e grupo ku ke mantené outonomia, ni pa esnan ku ke entregá outonomia. Ami lo konsehá esnan pro-outonomia splika ki kaminda nan ta bai kana pa nos manehá nos tareanan outónomo mihó ku tabata e kaso te ainda. Esnan ku ta bende e modelo di Boneiru, munisipio di Hulanda òf parti di Union Oropeo (EU) via UPG, mester sali i splika ku kontenido kon nan ta bai hasi esei. Splika kon leu ta ku Hulanda i kiko e kondishonnan ta. Ya tin un bista (preliminar) pa e kaso di Kòrsou? Meskos ta konta pa UPG. Kon ta bai negoshá ku e 28 paisnan den EU pa haña ‘uitzonderingen’ ora bira UPG? Ku UPG lo mester bin euro, pero kiko esaki kiermen pa nos ekonomia ku ta den e zona di US dollar? Kiko ta e konsekuensianan di UPG pa e.o. sektornan di finansiero internashonal, refineria i peska? Òf ta despues ku basha firma pa bira UPG/munisipio ta bai wak kiko ta kiko?

Ta hopi kurioso ku te ainda a skohe pa no bai den kontenido, pero pa un diskushon sin pia sin kabes. Òf no ta dje straño ei ‘after all’ mirando ku ‘cueste lo que cueste’ ke yega na poder na mart 2021? Lo no ta promé biaha. Nos sa di pasado ku ora bo no por splika ku kontenido, ta stroi plaka pa konfundí e masa.

Willemstad, Kòrsou

What do we want from China?


On 12th May, 2017 the outgoing Prime Minister of Curaçao left for Beijing for a presentation about a USD 250 billion Chinese One Belt, One Road initiative for the Caribbean. When he returned, he said that Curaçao should quickly seal the deal with the Chinese State Owned Guandong Zhenrong (GZE) [1] which had promised USD billions in 2016 to rebuild the Isla refinery. Of course we now know that we were played by a bankrupt GZE which had never before built a refinery [2]. He also announced that China had promised that Curaçao would become a hub for the financing of the Caribbean-wide Chinese initiative. No one ever questioned why China would do this since Curaçao doesn’t have a Double Taxation Agreement with China making it impossible to compete with Barbados and Jamaica that do. Curiously, more questions regarding this Beijing trip were asked by The Hague than Willemstad. It’s important that we ask ourselves what we want with China. Fòrti has recently signed many a MoU with Beijing hoping for that silver bullet that will solve our problems without any need for structural reforms. These MoUs have amounted to nothing however. Turns out it doesn’t pay not having a strategy. 

Let’s start with what China wants. While a clear answer still eludes us, there are a few main takeaways. China has positioned itself as anti-colonist even though Beijing’s imperialistic moves in Hong Kong and South China Sea, land grabbing in India and unwanted meddling with Tibetan Buddhism, are hardly unnoticeable. It rarely interferes in internal affairs (unless it involves Chinese interests, see the 2011 Zambian elections), it doesn’t question poor governance, human rights violations or the country’s indebtedness before lending to money-hungry governments. It’s not surprising that some local politicians see China as the best game in town these days, and a veritable alternative to The Hague’s insistence on good governance and sustainable financial management as pre-conditions for financial assistance.

There should be no doubt that China is establishing itself as a formidable player in our region. To be honest, not all of this is due to careful planning by Beijing, but a result of disengagement by the US and Europe which has driven many Caribbean countries into the arms of China especially now that Beijing is filling the void left behind by the US on climate change. To reverse this trend, the region needs to trust Washington again.

China always prefers a longterm view when it comes to geopolitical strategy. At the end, the most important policy goal is to consolidate the Chinese Communist Party (CCP) [3] which in 2021 will mark its 100th anniversary. Beijing’s strategy in the Caribbean so far has been trade, loans and investments even though the Caribbean as a whole only represents 0.017% of all imports to China [4]. Tourism is an area of particular interest for China and we’ll likely see more investments in tourist facilities as is the case on Sint Maarten and The Bahamas. Flights connecting China with the Caribbean are skyrocketing.

China also invests considerably in goodwill to create sympathy, but also as a way to deal with fierce criticism in the Caribbean regarding the preference of Chinese companies to work with Chinese nationals rather than local labor. Recently the Overseas Chinese Association (an organ of the CCP), the Curaçao Chinese Union Foundation and the Curaçao Chinese Business Association (which -privately-  not always agrees with the official Chinese General Consulate’s stance on some issues) have joined forces and generously offered food packages for those in need due to covid-19. The Curaçao Chinese Culture Club has also been very active as well as the Chinese Consulate General which has been involved with aid for reconstruction of schools and Chinese medical technical assistance for Sint Maarten.

Diplomatically China wants to be able to count on China-friendly states in this region for votes in the UN to further boost its global influence and to convince the handful of countries to recognize Beijing and not Taiwan as the sole government of China. Without a doubt China’s presence in the Caribbean serves its global political goals. To many, China is signaling that it can flex its military muscles not only in the South China Sea, the Indian Himalayas and Hong Kong, but on multiple fronts, even in the Caribbean. 

China is patient. China’s presence in this region is not for the moment, but it will likely stick around for the long haul. At the end of the day, China’s main goal in this region is increased economic leverage. Interestly, China doesn’t like to work with regional organizations (such as CARICOM) but prefers bilateral agreements with the different actors. In doing this, China maintains competition among the islands seeking it’s assistance. We should realize that there is no one coherent Chinese strategy for this region, yet. China’s bilateral approach can mean more ‘self-interest’ for both parties. It means however also that small islands with very limited resources are at a disadvantage to negotiate with this Asian giant. Curaçao needs to prepare and debate a good strategy regarding its relationship (of our autonomous responsibilities such as economics, finance, infrastructure) with China. Unfortunately, this almost never happens. 


Willemstad, Curaçao

[1] Press Conference Government of Curaçao, 22 May 2017

[2] https://alexdavidrosaria.blog/2018/11/04/played-by-gze-what-now/

[3] Fault Lines in a Rising Asia (2016), Chung Min Lee (2016)

[4] The Belt and Road Initiative Looks East (2018), The Hague Centre for Strategic Studies 

Ignoransia: “Tanten nos tin florin, plaka no por kaba i nos por sigi paga”



Durante un foro di profeshonalnan siman pasá riba e ‘pakete di Knops’ i e situashon finansiero penoso di nos pais, un panelista a bisa ku nos no mester drenta pániko ku Gobièrnu di Kòrsou (GdK) na un momentu dado no por kumpli ku su kompromisonan finansiero. Esaki pasombra un gobièrnu semper tin instrumènt na su disposishon pa paga. Elaborando e a bisa ku lokual GdK por hasi ta “kap e kabes di Rijkswet Financieel Toezicht (CFT) afó” pa asina e “hasi loke e ke”. Gobièrnu lo por krea sèn i tambe duna hende bòn pa kumpra kos. Su mensahe – ku e a presentá komo alternativa pa e pakete di Knops- tabata: “Si bo tin bo mes florin, sèn no por kaba”. 

Mi a spera ku ningun hende a skucha e ponensia aki. Pero mi a haña entretantu asina tantu komentario, ku mi mester reakshoná pa e fantasia aki no bai biba su mes bida.

Klaro ku den teoria bo por oumentá e kantidat di plaka den sirkulashon pa asina paga bo debenan na florin. Sirkulashon di plaka sinembargo mester ta den relashon ku bo produkshon ekonómiko. Si bo oumentá plaka den bo ekonomia dor di e.o. imprimí biyetenan di florin òf duna bòn (komo remplaso di plaka) sin tene kuenta ku bo produkshon nashonal i sigur den un situashon di dekresementu ekonómiko, bo ta krea problemanan finansiero i sosialekonómiko grandi. Bo ta pone e relashon entre di florin i dòlar Merikano na peliger, bo ta sòru pa inflashon subi bárbaramente, kuentanan di spar den florin na bankonan komersial ta pèrdè balor, konfiansa den florin ta desaparesé i hende no ke keda pagá mas ku e moneda aki i huida di kapital (kapitaalvlucht) lo subi.

Si e medidanan aki ta asina bon, dikon e panelista a bisa ku e promé kos ku mester hasi ta kita kabes di CFT, esta esun ku enkargá ku supervishon finansiero? Mi no ta spekulá riba su agènda, pero mi ke atvertí pa nos no kere den webu di gai. No ta eksistí ningun ‘toverstok’. E reseta ta kononosí. Nos mester reformá nos strukturanan ku ta strobe kresementu duradero, bira mas kompetitivo globalmente, alsa nos kapasidat institushonal i yega na un maneho finansiero duradero. Kon eksaktamente nos ta hasi esaki, mester keda papiá ku Hulanda. E pakete aktual di Hulanda riba mesa no ta hiba nos na e resultadonan ariba menshoná. No mester rechas’é, pero drech’é.

Nos tin un tarea largu i difísil nos dilanti. Lo no ta fásil. Plama speransa falsu dor di krea plaka no ta yuda e kousa. Ta bon pa kòrda kon Zimbabwe no muchu tempu pasá a kana e kaminda di prent plaka pa loko. Ta bon tambe pa kòrda unda Zimbabwe ta pará awe. Ta ei nos ke bai?

Willemstad, Kòrsou

Bon i mal notisia vaksinashon covid



E bon notisia ta ku nos ta probablemente algun luna alehá for di un vaksinashon kontra di covid 19 responsabel pa un desaster riba tereno di salubridat i sosio-ekonómiko. E mal notisia ta ku tin un “movementu anti-vax” ku fervientemente ta plama e teoria ku hende mester keda leu for di imunisashon kontra corona 19 pa konsiderashonnan religioso i sigun teorianan di konspirashon. Mas éksitoso e grupo aki ta pa kombensé hende pa no tuma un vakuna kontra di covid 19, mas difísil ta bira pa kombatí e malesa. No kere ku no tin anti-vax na Kòrsou. Nos mester ta alèrt.

E movementu anti-vax no ta kere ku vaknisashon ta yuda kontra malesa, pero ku e ta krea malesa serka esnan ku keda imunisá. E kreyentenan ta basa nan mes riba sea konsiderashonnan religioso òf diferente tipo di teoria di konspirashon. Nos mester a tende di algun di e teorianan ku ta flota eifó: covid 19 ta kreashon di un grupo selekto di bionario òf ku e ta resultado di teknologia 5G.

Ounke ningun di e religionnan grandi ta kontra vaksinashon, tin vários sekta Kristian ku si ta anti-vax. I den e kaso spesífiko di Oxford (Inglatera) – esun ku ta mas leu sientífikamente pa inventá e vaksinashon kontra covid 19- esaki ta haña mas resistensia di Katólikonan di vários pais. E rason ta ku e sientífikonan na Oxford den e proseso pa haña un vaksinashon ta usando kopia di sèlnan humano ku a originá di un feto abortá na 1973. Obispunan na e.o. Inglatera, Merka i Oustralia ta lòbi pa para e proseso di Oxford i buska un alternativa ku no tin ke ber ku e feto di kasi 50 aña pasá. Interesante ta ku un kantidat di vaksinashon èksistente (“rode hond”, hepatitis A i sende-paga) ta usa e método di Oxford basá riba sèl di feto.

Na komienso di 2019 e Organisashon Mundial di Salú di Nashonnan Uní (WHO) a designá e movementu anti-vax den e top-5 menasanan mas grandi  pa salubridat mundial. Sifranan ta mustra ku anti-vax tabatin hopi éksito kontra vaksinashon kontra sarampi: infekshon di sarampi mundialmente a subi ku 30%. 

Ta opvio ku un vaksinashon kontra di covid 19 no ta final di e tùnel. Tin un trabou importante pa Fòrti i Ekipo Gerstenbluth hasi pa kombensé tur hende riba e nesesidat di vaksinashon una bes esaki ta aprobá i disponibel. Sino, e konsekuensianan por ta leu di loke nos a spera.

Willemstad, Kòrsou

Promé petishon outonomia 97 aña pasá

28466209-1E57-450D-A3D1-38DCB5A0B921

Kontrali na lokual nos ta tende kada biaha, petishon pa outonomia na Reina di Hulandes no a originá na 1946, 6 yüni ora Staten di Curaçao a bai di akuerdo ku e inisiativa di Parlamentario da Costa Gomez pa pidi outonomia. E luna aki ta konmemorá e hecho ku 97 aña pasá, esta 23 aña promé, di e promé petishon ofishal i por eksrito a keda entregá.

E promé aktornan ku a hasi un petishon pa outonomia tabata Vereeeniging Curaçaosche Vrijheidsbond òf “de bond” ku a keda fundá na 1922. De bond tabata konsistí di mayoritariamente intelektualnan di ideologia liberal i Ku tabata kontra di doògmanan religioso. No por tabata un sorpresa ku e Mishon Katóliko tabata kontra di e grupo aki.
Apesar ku de bond no tabata un partido polítiko, su metanan tabatin tur tinta di polítika, esta “streven naar autonomie voor Curaçao met handhaving van de saamhoorigheid met het moederland”. Tambe de bond tabata na fabor pa un parti di e poblashon por a skohe su representantenan via elekshon basta ku e persona tabatin 25 aña, un salario anual di por lo menos f 1,200 òf a importá merkansia na un balor di f 10,000 pa aña òf a haña entrada di por lo menos f 500 di merkansia físikamente na Kòrsou i ku a pasa sierto èksamen ku despues mester keda determiná. De bond tabata usa su publikashon bi-mensual, Voz del Pueblo: Algemeen Weekblad, orgaan van de Curaçaosche Vrijheidsbond pa plama su ideanan.
E petishon, mas bien un programa di akshon tabatin komo promé (di 12) punto un petishon pa outonomia: “Autonomie voor de kolonie, in den geest van het Nederlandsche Staatsrecht ten opzichte van provinciën en gemeenten, waarbij het voldoend ontwikkelde gedeelte der bevolking en zij, die in de belastingen bijdragen in die mate als nader bij de wet te bepalen, het recht van medezeggenschap hebben, met handhaving van de saamhoorigheid met het Rijk in Europa”. Mas a leu e petishon/plan di akshon ta papia di “bevordering van kunsten en wetenschappen”, “bevordering van spaarzin”, “bestrijden misbruik van sterken drank”, “voorkomen van buitensporige schoolbouw’ i “geen beperking van de vrijheid van het winkelbedrijf en vermijding van concurrentie van overheidswege”.
Den un reunion di 19 september 1923 ku a tuma lugá den e edifisio di Loge De Vergenoeging, miembronan di de bond a aprobá e petishon ku despues a keda mandá pa Reina di Hulanda. Presidente di de bond tabata entre otro sr. C.H. Jonckheer, Sekretario, sr. H.J.C.B. Hellmund.
Willemstad, Kòrsou

Promé petishon pa outonomia: 1923

 

3CB06664-689A-4174-9088-5548B5A8E6A3

Kontrali na lokual nos ta tende kada biaha, petishon pa outonomia na Su Ekselensia Reina di Hulanda no a originá na 1946, 6 yüni ora Staten di Curaçao a bai di akuerdo ku e inisiativa di Parlamentario Moises da Costa Gomez pa pidi outonomia. E luna aki ta konmemorá e hecho ku 97 aña pasá, esta 23 aña promé, e promé petishon ofishal i por eksrito a keda entregá na Hulanda.

E promé aktornan ku a hasi un petishon pa outonomia tabata Vereeeniging Curaçaosche Vrijheidsbond òf “de bond” ku a keda fundá na 1922. De bond tabata konsistí di mayoritariamente intelektualnan, tabatin un ideologia liberal i tabata kontra di dògma religioso. No por tabata un sorpresa ku e Mishon Katóliko tabata kontra di e grupo aki.
Apesar ku de bond no tabata un partido polítiko su metanan tabatin tur tinta di polítika, esta “streven naar autonomie voor Curaçao met handhaving van de saamhoorigheid met het moederland”. Tambe de bond tabata na fabor pa un parti di e poblashon por a skohe su representantenan basta ku e persona, hende hòmber, tabatin 25 aña, un salario anual di por lo ménos f 1,200 òf a importá merkansia na un balor di f 10,000 òf mas pa aña òf a haña entrada di por lo ménos f 500 di merkansia físikamente na Kòrsou i ku a pasa sierto èksamen ku despues mester a keda determiná.
De bond tabata usa su publikashon mensual, Voz del Pueblo: Algemeen Weekblad, orgaan van de Curaçaosche Vrijheidsbond pa plama su ideanan.
E petishon, mas bien un programa di akshon tabatin komo promé (di 12) punto un petishon pa outonomia: “Autonomie voor de kolonie, in den geest van het Nederlandsche Staatsrecht ten opzichte van provinciën en gemeenten, waarbij het voldoend ontwikkelde gedeelte der bevolking en zij, die in de belastingen bijdragen in die mate als nader bij de wet te bepalen, het recht van medezeggenschap hebben, met handhaving van de saamhorigheid met het Rijk in Europa”.
Mas a leu e petishon/plan di akshon ta papia di “bevordering van kunsten en wetenschappen”, “bevordering van spaarzin”, “bestrijden misbruik van sterken drank”, “voorkomen van buitensporige schoolbouw’ i “geen beperking van de vrijheid van het winkelbedrijf en vermijding van concurrentie van overheidswege”.
Den un reunion di 19 september 1923 ku a tuma lugá den e edifisio di Loge De Vergenoeging, miembronan di de bond a aprobá e petishon ku despues a keda mandá pa Su Ekselensia Reina di Hulanda. Presidente di de bond tabata sr. C.H. Jonckheere, i sr. H.J.C.B. Hellmund tabata e sekretario.
Willemstad, Kòrsou

Dòktor no tabata den KVP manera tin ta pretendé

IMG_1536

Durante un foro organisá pa Partido Nashonal e siman aki un panelista a trese dilanti ku mr. dr. Moises Frumencio da Costa Gomez (Dòktor) tabata den Katholieke Volkspartij (KVP). Esaki no ta bèrdat. Prinsipalmente pasombra e panelista a bisa di ta un fiel siguidó di Dòktor, ta importante koregí e fayo aki.

Na 1936 Dòktor i Monseigneur Verriet a lanta Curaçaosche Rooms Katholieke Partij (CRKP). CRKP tabata e partido di mas grandi di Kórsou pa loke ta trata elekshonnan 1937, 1941, pero ta pèrdè ku Partido Demokrat na 1945. Dòktor, parlamentario pa CRKP, tabata sinti su mes frustrá ku CRKP tabata move muchu poko poko ku outonomia i derechi di voto universal. Awa a pasa hariña ora Pader Mölmann a bisa: “de grote massa mag absoluut niet stemmen*”. Kiebro di Dòktor i CRKP a bira eminente na 1947. Na 1948 CRKP, konsiderando ku Dòktor su akshon tabata un traishon, a disolvé i stòp di èksistí. Na komienso di 1948 elementonan di CRKP a yuda lanta dos partido nobo: Katholieke Volkspartij (KVP) i Nationale Volkspartij (PNP). Katholieke Volkspartij na 1960 ta hañ’é obligá ta kambia su nòmber pa Konstruktieve Volkspartij pasombra Obispado aki a prohibí e partido usa e palabra “katóliko”. Obispado  tabata hostiná ku KVP anteriormente a forma un Bestuurscollege ku Partido Demokrat (DP). Obispado tabata konsiderá DP ku tabata influensiá pa Protestantnan, enemigu mortal di katolisismo. Despues di 1962 KVP ta desaparesé.

Dòktor pues nunka a forma parti di KVP, sino di CRKP ku ta dos partido diferente.

Willemstad, Kòrsou

*Curaçao, 2 augustus 1945